Monika Pokorska-Iwaniuk, Twórczość liryczna Maironisa

Maironis, właściwie Jonas Mačiulis to pseudonim twórczy litewskiego poety, dramaturga, wykładowcy uniwersyteckiego, publicysty, księdza, który tworzył w końcu XIX i na początku XX wieku. Znany i ceniony jako poeta, szanowany jako ksiądz, Maironis jeszcze za życia doświadczył uroków, ale i niebezpieczeństw sławy, okrzyknięty został wieszczem narodowym, a jego poezja była i jest recytowana i śpiewana niemalże w każdym zakątku kraju. Był doktorem teologii, profesorem Uniwersytetu Litewskiego, rektorem Kowieńskiego Seminarium Duchownego, prałatem Kapituły Kowieńskiej, honorowym kanonikiem Katedry mohylewskiej. Jego spuścizna literacka obejmuje utwory poetyckie, dramatyczne, również prace z zakresu teologii, historii, socjologii, literatury, a także szkice krytyczne i teksty publicystyczne.

Pierwszy tomik jego wierszy Pavasario balsai (Odgłosy wiosny)ukazał się w 1895 roku. Autor wielokrotnie go przerabiał i uzupełniał. Kolejne zmienione wydania były drukowane w latach 1905, 1913, 1920 i 1927. Równocześnie pisał poematy: Lietuva (Litwa, 1888), Tarp skausmu i garbę (Przez mękę do chwały, 1893), Znad Biruty, 1904, Jaunoji Lietuva (Młoda Litwa, 1907), Raseiniu Magde (Magda z Rosieni, 1909), Musu vargai (Nasze niedole, 1913). Pod koniec życia wydał też trzy dramaty historyczne: Kęstučio mirtis (śmierć Kiejstuta, 1921), Vytautas pas kryziuočius (Witold u Krzyżaków, 1925), Didysis Vytautas Karalius (Witold Wielki Król, 1930). Jego spuścizna literacka obejmuje również prace z zakresu teologii, historii (najbardziej znana „Apsakymai apie Lietuvos praeiga” Opowieści o wydarzeniach na Litwie, 1886), socjologii, literatury (między innymi wykłady o Kristijonasie Donelaitisie czy Antanasie Baranauskasie), a także szkice krytyczne i teksty publicystyczne. Wszystkie liryki, poematy i dramaty Maironisa, jak również jego teksty krytyczne i publicystyczne zostały wydane w trzytomowym zbiorze Raštai (Pisma zebrane), tom I i II 1988 rok, tom III (pirmoji i antroji knyga) 1992 rok.

Książka została przygotowana na podstawie rozprawy doktorskiej zatytułowanej Twórczosc liryczna Maironisa, obronionej w 2003 roku na Wydziale Neofilologii im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Kolejno ukazujące się na Litwie artykuły drukowane w czasopismach naukowych, seriach wydawniczych i monografiach uzupełniają zgromadzony w niniejszej książce stan badań. [...]

Praca o twórczości lirycznej Maironisa, to bodaj pierwsza rozprawa o tym poecie po polsku, tym samym ma za zadanie uzupełnić brak litewskiego twórcy w naszym piśmiennictwie, uczynić Maironisa poetą obecnym chociażby w obiegu naukowym. Uznałam więc, iż trzeba przede wszystkim na podstawie litewskiej literatury przedmiotu oraz dociekań własnych przedstawić całość dokonań Maironisa ze szczególnym uwzględnieniem najważniejszego jego dzieła Pavasario balsai. W trakcie tłumaczenia wierszy i porównywania poszczególnych ich wydań z kolejnych lat, narodził się pomysł, by również ten tom poetycki potraktować jako wypowiedź całościową, zakomponowaną według pewnego ukrytego planu, który staram się wydobyć.

(Ze wstępu)