Radosław Krajewski, Seks i prawo. Kazusy z rozwiązaniami

Standardowo seks stanowi ważny element ludzkiego życia, co warto pomimo oczywistości tegoż podkreślać, dodając, że pojęcia „seks” używamy w szerszym kontekście, niż wynika to z jego językowego znaczenia, gdyż określając nim wszelkie zachowania związane z tą sferą, gdy w istocie oznacza on konkretne zachowania w jej ramach, mając przede wszystkim wymiar fizjologiczny. Szerszym, aczkolwiek rzadziej używanym, a jeśli już, to poza językiem codziennym, określeniem jest „seksualność”, która obejmuje identyfikację seksualną i pragnienia z nią związane. Zbigniew Izdebski podkreśla, że „seksualność człowieka stanowi jeden z najważniejszych komponentów ludzkiej kondycji. Wiąże się ona zarówno z naturą człowieka, jego biologią i fizjologią, jak i z kulturą, z jej wartościami i normami. Seksualność i związana z nią płciowość stanowią ważne determinanty ludzkiej tożsamości i istotne wyznaczniki sensu ludzkiego życia”, a jest też tak, że „seksualność zacieśnia relacje międzyludzkie, ale także potrafi je dekonstruować, a nawet niszczyć”. Nie sposób byłoby więc nie postrzegać jej jako „czegoś” interesującego poznawczo nie tylko jako materii indywidualnych dążeń i doświadczeń, lecz także jako obszaru naukowych dociekań i dydaktycznych ekspozycji, jaki to przymiot dotyczy w szczególności relacji seksu i prawa. Bywają one – te relacje – skomplikowane, a jednocześnie są one ciekawe poznawczo, w tym jako płaszczyzna tych przypadków, które wyczerpują znamiona czynów zabronionych jako przestępstwa lub wykroczenia, co nierzadko ma miejsce w praktyce. Nic więc dziwnego, że to przede wszystkim z prawem karnym kojarzą się związki seksu i prawa, a materializują się one w ramach określonego katalogu przestępstw seksualnych, których wspólnym mianownikiem jest to, na co zwraca uwagę Lech Gardocki, że „dotyczą one sfery seksu, dlatego też nazywa się je przestępstwami seksualnymi”. (...)

Właściwa optyka prawna seksu ma przy tym szersze znaczenie poznawcze, gdyż nauki prawne będące częścią nauk społecznych wnoszą doń swój istotny wkład. Jak bowiem zauważa Antonina Ostrowska, „związki seksualne stanowią jedną z istotniejszych płaszczyzn kontaktów międzyludzkich. Poprzez związek seksualny realizowane są potrzeby uczuć, więzi międzyludzkich, kontaktu emocjonalnego. Właśnie w związkach uczuciowo-seksualnych ludzie nawiązują głębokie porozumienie, najściślejsze i najbardziej intymne kontakty. Jednak bywa także, że kontakt seksualny jest efektem przemocy w stosunku do jednostki, co wpływa destrukcyjnie na relacje między partnerami. Można więc powiedzieć, że seks jest potężnym kreatorem relacji w społeczeństwie. Jednocześnie potrzeby seksualne, stanowiące jedną z potrzeb biologicznych człowieka, poddane są przemożnemu, kształtującemu je wpływowi kultury i społeczeństwa. Żadna z elementarnych potrzeb człowieka i sposobów jej zaspokajania nie podlega tylu regulacjom normatywnym – moralnym, religijnym i prawnym”. Te ostatnie stanowią punkt odniesienia do seksu w niniejszym opracowaniu z uwzględnieniem zmieniających się ich realiów, ale też przy założeniu zmniejszającego się wpływu norm moralnych na życie seksualne, a bynajmniej zmienności ocen w tym zakresie, co dotyczy także mniejszego, niż to bywało wcześniej wiązania zachowań z tej sfery z normami religijnymi. Może to więc powodować zwiększanie roli ocen prawnych w tym obszarze przy świadomości zmienności oczekiwań i zapatrywań co do seksu, w tym jego form i innych istotnych cech.

(z Wprowadzenia)

Publikacja dostępna online w formacie pdf w poniższej zakładce: Załączniki